Bologna Süreci Hakkında Genel Bilgi

BOLOGNA SÜRECİ

1988 yılında Bologna Üniversitesi'nin 800. yılı kutlamaları vesilesiyle bir araya gelen 430 değişik Avrupa Üniversitesi rektörleri, eğitim-öğretim sisteminin modernleşmesi amacıyla bir bildiriye imza attılar. On yıl sonra (1998) Sorbonne Üniversitesi'nin 800. yılında yine bir "bildiri" imzalandı. Ardından İtalya`nın en eski ve saygın Üniversitesi olan Bologna Üniversitesi`nde (ALMA MATER STUDIORUM UNIVERSITA' DI BOLOGNA) 19 Haziran 1999`da, 29 Avrupa ülkesinin Eğitim Bakanları bir araya gelerek 
Bologna Deklarasyonu" diye bilinen ortak bir bildiri yayınladılar.


2001'de Prag'da yapılan konferansta, aynı bildiriyi imzalayan devlet sayısı 33'e yükseldi.


2003'teki "Berlin Zirvesi"nde, imza atan Bakan sayısı 40'ı geçti.


Altında Ülkemizin imzasının da bulunduğu bu bildiride açıklanan temel amaç, 2010 yılına kadar kendi içinde uyumlu, birbirini karşılıklı olarak tamamlayan ve rekabet gücü yüksek bir “Avrupa Yükseköğretim Alanı” (European Higher Education Area) oluşturmaktır. Bu hedef doğrultusunda Bologna Bildirisi ile kapsanan konular (aktivite alanları) şunlardır:

 

      • Kolay anlaşılır ve karşılaştırılabilir dereceler (Diploma Eki)


      • Temel olarak üç seviye yüksek öğrenim: lisans, yüksek lisans ve doktora 

      • Ortak Kredi sistemi (ECTS) 

      • Öğrenci/Öğretim üyesi hareketliliği
 
      • Kalite güvencesi konusunda işbirliği 

     • Bologna Süreci iki yılda bir “Trends Raporlarıyla” gelişmelerin ülkeler seviyesinde ve Avrupa genelinde izlenmesini öngörmektedir. Bu amaçla 1999’da ki Bologna toplantısından sonra 2001’de Salamanca’da ve Prague’da ayrı ayrı iki toplantı yapılmıştır. 2003 Bologna Süreci toplantıları ise Graz ve Berlin’de gerçekleştirilmiştir.


BOLOGNA SÜRECİNİN SİYASAL HEDEFİ


AB’nin, 2000 yılında yapılan Lizbon özel toplantısında aldığı stratejik karara göre: ‘AB sürdürülebilir ekonomik büyüme becerisi ile vatandaşlarına daha iyi iş/yaşam ve sosyal bütünlük sağlayarak dünya genelinde rekabetçi ve bilgiye dayalı bir ekonomiye sahip olmalıdır.’ Bu iddialı hedefi gerçekleştirmek için ekonominin radikal dönüşümünün yanısıra sosyal refah ve eğitim sistemlerinin de modernleştirilmesi gereklidir. 2010 yılı itibariyle Avrupa, eğitim sistemi ve eğitim kalitesi ile dünyanın lideri olmalıdır.


Bu hedef Avrupa genelinde eğitim sisteminin kökten reformunu gerektirmektedir. Her ülkedeki ulusal durum ve kültürle uyumlu olmak kaydıyla, Avrupa genelinde ortak deneyimlerin paylaşılması, ortak hedeflere yönelik işbirliği yapılması ve birbirinin deneyiminden faydalanılması suretiyle gerçekleştirilecektir.


BOLOGNA SÜRECİ ve HAREKETLİLİK


Yüksek öğrenimde Avrupa çapında hareketlilik uygulamaları pilot projeler ile 1987‘de başlamıştır. 1995 yılından itibaren öğrenci/öğretim üyesi değişim programları şeklindeki hareketlilik Socrates-Erasmus Programı ile yapısal bir çerçevede ve giderek artan bir boyutta devam etmiştir. Socrates Programı kapsamında en yüksek bütçe Erasmus programına; Erasmus içinde de en büyük pay öğrenci ve öğretim üyesi hareketliliğine ayrılmıştır. Lizbon Stratejisi (1997) Avrupa genelinde akademik hareketliliğin desteklenmesini öncelikli amaçları arasında saymıştır. Bologna Bildirisi’nde de (1999) Avrupa genelinde öğrenci ve öğretim üyesi hareketliliğinin arttırılması hedefi korunmuştur. Berlin Konferansı’nda (2003) hareketliliğin Avrupa Yüksek Öğrenim Alanının oluşturulmasının temel özelliklerinden biri olduğunu ve tek Avrupa’nın oluşumunda akademik, kültürel, politik, sosyal ve ekonomik açılardan önemi vurgulanmıştır. Aynı zamanda Bakanlar hareketlilik önündeki engellerin en kısa sürede kaldırılmasının (özellikle ulusal burs/destek programlarının buna uygun şekilde yeniden düzenlenmesi) ulusal programlarına dahil edileceği taahhüdünde bulunmuşlardır. Hareketlilik kısaca “Yeni Avrupa”ya doğru değişimin motoru, Bologna sürecinin temeli, yüksek öğrenimde Avrupa boyutunun anahtarı, Avrupa yüksek öğrenim alanının cazibesinin arttırılmasının itici gücüdür. Bu itibarla geniş çaplı bir hareketlilik sağlanmadıkça Bologna’nın ulusal bir kapsamla sınırlı kalacağı ifade edilmektedir.


BOLOGNA SÜRECİNDEN ETKİLENENLER


      • Ülkelerin Eğitim Bakanlıkları 
      • Yüksek Öğrenim Kurumları 
      • Üniversiteler 
      • Öğrenim Birimleri (Dekanlıklar, Bölümler) 
      • İdari Birimler 
      • Öğretim üyeleri 
      • Öğrenciler 
      • İşverenler (kamu, özel)

 
BOLOGNA SÜRECİ KAPSAMINDA TÜRKİYE’DE YAPILANLAR


     • Bologna sürecindeki resmi temsilci olarak (BFUG: Bologna Follow Up Grup Üyesi) YÖK Başkan Yardımcısı Prof.Dr. Aybar Ertepınar atandı.

 
      • DPT bünyesinde 2002 yılında kurulan Ulusal Ajans vasıtasıyla AB eğitim programları ve ayrıca Bologna Süreci’nin ülke içinde tanıtımı için finansal destek sağlandı.

 
      • 15 Bologna rehberi seçildi (Bologna Sürecinin tanitımı Ulusal bilgilendirme faaliyetleri her ülkeden seçilen Bologna Rehberleri kanalıyla yürütülecektir. Avrupa genelinde 200 Rehber vardır.

 
      • Öğrenci/Öğretim elemanı hareketliliği başladı.

 
      • ECTS çalışmaları başladı.


      • Diploma Eki verilmeye başlandı.

 
      • Halen Atılım Üniversitesi’nin de aralarında bulunduğu 79 Üniversite, Erasmus Üniversite Beyannamesi sahibi oldu.


BOLOGNA SÜRECİNDE ATILIM ÜNİVERSİTESİ’NDEN BEKLENENLER


“Bologna Sürecine dahil olmak için geç kalındı mı?” sorusuna verilecek yanıt kesinlikle “HAYIR” olacaktır. Zira Bologna Sürecine Türkiye’nin katılıma kararı daha yenidir ve henüz uygulama aşamasındadır.

 

Altına Ülkemizin imza koyduğu Bologna Bildirgesi aslında Türkiye'ye "büyük olanaklar" sunuyor.


Doğal olarak bu olanaklar beraberinde "büyük sorumluluklar" da getiriyor. Bu sorumlulukları 3 ana başlıkta özetleyebiliriz:

  • Üniversiteleri "mali yönden güçlendirme" sorumluluğu
  • Üniversiteleri birer "bilgi üssü" haline getirme sorumluluğu
  • Süreci işletebilmek için "çağdaş bir üniversite reformu" yapma sorumluluğu

Bologna Deklarasyonu’nun tanıdığı türden bir yüksek öğretim kurumu olan Atılım Üniversitesi’nin Bologna Sürecine dahil olabilmesi için üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi gerekmektedir. Bu anlamda yapılması gerekenleri şu ana başlıklarda toplayabiliriz:


Bologna sürecine uyum kararlılığının gösterilmesi:
Atılım Üniversitesi’nin uzun vadede lisans ve yüksek lisans diplomalarının bütün Avrupa Ülkelerinde tanınması  Bologna Sürecine katılımın ve uyumun tam sağlanması ile olacaktır.


Bologna Sürecinin tanıtılması ve paydaşların sürece katılımının özendirilmesi: 
Şimdilik Bologna Süreci genel hatlarıyla ilgili ulusal yetkili kurumların bazıları ile üniversitelerin üst düzey yöneticileri tarafından belli bir düzeyde (bu oran sürece dahil Avrupa Ülkelerinde bile %50 civarındadır) bilinmekte; bununla birlikte, öğretim elemanları, öğrenciler ve çalışanlar tarafından pek bilinmemektedir. Dolayısyla bu sürecin tanıtımı ve sürece katılımın her düzeyde gerçekleşmesi gerekmektedir.


Bologna Süreci ile ilgili faaliyetlere yönetsel destek verilmesi:
Yönetsel destek Bologna Sürecine geçilmesi ve bu süreçten beklenen faaliyetlerin yerine getirilmesi için bir olmazsa olmaz koşuludur. Bir anlamda Yönetimin bu faaliyetleri yönlendirmesi beklenmektedir.


Belirlenen amaçlar doğrultusunda stratejik planlama yapılması:
Kısa, orta ve uzun vadeli planlar hazırlanmalı ve bu planlar kademeli olarak hayata geçirilmelidir.


Sürekli kalite iyileştirme mekanizmalarının kurulması: 
Eğitim ve öğretimde kalite Bologna Deklarasyonu ile belirlenen bir hedeftir. Bu amacı gerçekleştirecek kalite iyileştirme mekanizmalarının geliştirilmelisi gerekmektedir.


Öğrenim Programlarının gözden geçirilmesi ve ECTS (AKTS, Avrupa Kredi Transfer Sistemi – European Credit Transfer System) çalışmalarının tamamlanması


Bologna sürecine bütün programlar düzeyinde katılımın sağlanması: 
Socrates, Erasmus, Leonardo, Arion gibi eğitim programlarında aktif olarak yer almak ve özellikle çeşitli projelerle bu programların sunduğu imkanlardan yaralanmak gerekmektedir. 


BOLOGNA SÜRECİNİN ATILIM ÜNİVERSİTESİ’NE NE FAYDASI OLACAK?


Öncelikle sürece dahil olma çalışmaları (İç değerlendirme ve Stratejik Planlama gibi) kurumun kendisini tanıma fırsatını verecektir.


Üniversitemiz, diğer Üniversiteler gibi ulusal ve uluslararası akademik dünya tarafından daha iyi tanınacaktır.


Üniversitemizin, Avrupa’da ve dünyadaki bilimsel rekabet düzeyi, bilimsel kapasitesi ve bunların sonucu olarak gücü artacaktır.


Avrupa Birliği’nin çalışmalarına daha kolay ulaşma, ağlarına dahil olma ve başarılı çalışmaları örnek alabilme imkanı sağlanacaktır.


Bütün bu çalışmalar için AB’den finansal destek sağlanacaktır.


BOLOGNA SÜRECİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ TARİHLER


• Bologna Bildirisi Öncesi
• Erasmus Programı (1987)
• Bologna ‘Magna Charta Universitatum’(1988)
• Socrates Programı I (1995-1999) 
• Sorbonne Bildirisi (1998) 
• Bologna Bildirisi (1999) ‘Yeni güç’ (A New Impulse)
• Salamanca Kongresi (2001) ‘EUA’ (European Universities Association)
• Prague (2001)
• Graz Kongresi (2003)
• Berlin (2003)
• Bergen (2005)


GELECEK ÖNEMLİ TARİHLER


• 2008 SOCRATES III. Dönemi başlıyor. (Öğrenci değişimi için ECTS kullanımı şartı aranacak).
• 2010 Avrupa Yüksek Öğrenim Alanı